İnsan; et, kemik, sinir ve kandan ibaret biyolojik bir varlık değildir. O, aynı zamanda aklı, kalbi, nefsi ve ruhuyla kendine özgü bir iç dünyaya sahiptir. İnsanın gerçek anlamda insan olabilmesi de bu dört unsur arasındaki dengeyi kurabilmesine bağlıdır.
Burada “dört atlı” ifadesini bir metafor olarak kullanıyorum. Akıl, nefis, kalp ve ruh… Bunların her biri insanın hayatında farklı bir görevi üstlenir. Akıl doğruyu bulmaya, nefis arzularını yönlendirmeye, kalp iyiyi ve kötüyü tartmaya, ruh ise insanın manevi yönünü beslemeye hizmet eder. Bunlardan biri diğerlerinin önüne geçip bütün yapıyı yönetmeye başladığında insanın iç dengesi bozulur.
Bu dengenin önündeki en büyük engellerden biri nefistir. Asıl mesele nefsi öldürmek değil, onu terbiye etmek ve dizginlemektir. İnsan, aklıyla doğruyu fark eder; iradesiyle de doğru olanı tercih eder. İşte burada güçlü bir iradeye ihtiyaç vardır. Çünkü insanı yalnızca bilgi değil, bilgiyi hayata geçirme iradesi de olgunlaştırır.
Kalp ise bu yapının merkezinde yer alır. Nitekim bedenimizde öyle bir et parçası vardır ki o iyi olduğunda insanın bütün hayatı güzelleşir. Kalbin temiz ve mutmain olması; ibadet, itikat, kanaat, şükür, sabır ve tefekkürle mümkündür. Güzel bakmak, güzel görmek, ölçülü yemek, yeterince uyumak, az konuşmak ve çok düşünmek de kalbin korunmasına katkı sağlar.
Ruh ise insanın görünenin ötesindeki varlık boyutudur. İnsanın kendisini tanıması, yaratılış gayesini kavraması ve kalbini selim, aklını selim hâle getirmesi bu yolculuğun önemli duraklarıdır. Elbette bunun için sadece bilgi yetmez; samimi bir gayret, sabır ve fedakârlık gerekir.
Sonuçta insanın huzuru, bu dört unsuru bastırmasında değil, onları dengeli biçimde yönetmesindedir. Akıl yol gösterir, irade yön verir, kalp istikamet kazandırır, ruh ise anlam arayışını besler. İnsan bu dengeyi kurabildiği ölçüde hem kendisiyle hem de hayatla barışır.
Yorum Yazın